Gebeurtenissen in het verleden

Ons onvermogen om eerdere opvattingen te reconstrueren zal er onvermijdelijk toe leiden dat we de mate onderschatten waarin we door gebeurtenissen in het verleden verrast zijn. Dit effect van ‘Dat heb ik altijd al geweten’, de bias van achterafkennis, is het eerst aangetoond door Baruch Fischhoff toen hij in Jeruzalem studeerde. Samen met Ruth Beyth (een andere kantoor huren amsterdam student van ons) voerde Fischhoff een enquête uit voordat president Nixon in 1972 een bezoek bracht aan China en Rusland. De respondenten kenden waarschijnlijkheid toe aan vijftien mogelijke uitkomsten van Nixons diplomatieke initiatieven. Zou Mao Zedong ermee instemmen om Nixon te ontmoeten? Zouden de Verenigde Staten China diplomatiek erkennen? Zouden de vs en de Sovjet-Unie, na tientallen jaren van onderlinge vijandschap, over iets belangrijks overeenstemming kunnen bereiken?6 Nadat Nixon was kantoor huren arnhem teruggekeerd van zijn reizen vroegen Fischhoff en Beyth dezelfde mensen om zich de waarschijnlijkheid te herinneren die zij eerder aan elk van de vijftien mogelijke uitkomsten hadden toegekend. De resultaten waren duidelijk. Als een mogelijke uitkomst zich inderdaad had voorgedaan, overdreven de deelnemers de waarschijnlijkheid die zij daaraan in de eerdere vragenlijst hadden toegekend. Wanneer de mogelijke gebeurtenis zich niet had voorgedaan, herinnerden de deelnemers kantoor huren eindhoven zich abusievelijk dat ze deze mogelijkheid altijd al onwaarschijnlijk hadden gevonden. Uit nadere experimenten bleek dat deelnemers niet alleen geneigd waren om de nauwkeurigheid van hun eigen oorspronkelijke voorspellingen te overdrijven. Wanneer hun gevraagd werd de waarschijnlijkheidsoordelen van andere respondenten in te schatten gaven ze blijk van dezelfde bias. Overeenkomstige resultaten zijn gevonden voor recentere gebeurtenissen die de aandacht van het publiek in beslag kantoor huren den haag hebben genomen, zoals het proces tegen O.J. Simpson en de vervolging van president Bill Clinton. De neiging om de geschiedenis van je overtuigingen te herzien in het licht van wat er werkelijk gebeurd is, brengt een duidelijke cognitieve illusie tot stand.

Regressie nader bekeken

Of het nu onopgemerkt blijft of verkeerd wordt uitgelegd, het regressieeffect is niet iets wat natuurlijk op ons overkomt. Het effect is zelfs zo vreemd, dat het pas tweehonderd jaar na ontwikkeling van de zwaartekrachttheorie en differentiële calculus werd geïdentificeerd en begrepen. Bovendien kantoor huren amsterdam was er een van de slimste geesten van het negentiende-eeuwse Groot-Brittannië voor nodig om het fenomeen afdoende te duiden, en zelfs dat ging maar moeizaam. Regressie naar het gemiddelde werd tegen het einde van de negentiende eeuw waargenomen en benoemd door Sir Francis Galton, een halve neef van Charles Darwin en een vermaard wetenschapper. We proeven al een beetje van zijn vreugde over zijn ontdekking in een artikel dat in 1886 gepubliceerd werd onder de titel ‘Regression towards Mediocrity in Hereditary Stature’, over metingen van de omvang van zaadjes en de lengte kantoor huren arnhem van kinderen in relatie tot de lengte van hun ouders. Over zijn onderzoek naar de omvang van zaadjes schreef hij:
De resultaten leken opmerkelijk en ik gebruikte ze als basis voor een voordracht voor de Royal Institution, op 9 fe bruari 1877. Uit mijn experimenten bleek dat de nazaten qua omvang niet leken op hun voorgeslacht, maar altijd middelmatiger van omvang waren: ze waren kleiner dan hun kantoor huren eindhoven voorgeslacht als hun voorgeslacht groot was, en groter dan hun voorgeslacht als hun voorgeslacht klein was. De experimenten toonden verder aan dat de gemiddelde regressie naar middelmatigheid van het nageslacht in directe verhouding stond tot de afwijking van het gemiddelde van het voorgeslacht.
Galton verwachtte uiteraard dat zijn hooggeleerde publiek in de Royal Institution (het oudste onafhankelijke onderzoeksinstituut ter wereld) net zo verrast zou zijn door zijn ‘opmerkelijke’ observatie als hijzelf. Wat echt opmerkelijk is, is dat hij zich verbaasde over een statistische regelmatigheid die zo gewoon is als de lucht die we inademen. Regressie-effecten vinden overal plaats, maar kantoor huren den haag worden zelden door de mens herkend. Ze verbergen zich in het alledaagse. Galton had er meerdere jaren voor nodig om de regressie in omvang onder zaadjes door te trekken naar het algemene concept dat regressie altijd plaatsvindt als de correlatie tussen twee maatstaven minder dan r is, en hij had de hulp van de beste statistici nodig om die conclusie te kunnen trekken. 1

Minder is méér

Minder is méér, soms zelfs bij vergelijkingsevaluaties Christopher Hsee, werkzaam aan de University of Chicago, vroeg aan mensen om een prijskaartje te hangen aan twee serviezen die in een lokale winkel (waar serviezen doorgaans tussen de dertig en zestig dollar kosten) in de uitverkoop stonden. Voor dit experiment gebruikte hij drie groepen. Aan één groep werd de onderstaande flexplek huren amsterdam informatie gegeven. Hsee noemde dit een vergelijkingsevaluatie, omdat men de twee serviezen direct kon vergelijken. De overige twee groepen kregen slechts één van de
Aangenomen dat de borden van de twee serviezen dezelfde kwaliteit hebben, welk servies is dan meer waard? De vraag is gemakkelijk. U ziet dat servies A alle borden van servies B omvat, plus zeven extra intacte delen. Servies A moet dus wel meer waard zijn. De leden van Hsee’s vergelijkingsevaluatiegroep bleken dan ook bereid iets meer te betalen voor servies A dan voor servies B: 32 versus 30 dollar. Het resultaat was in de enkele-evaluatiegroep omgekeerd; servies B kreeg flexplek huren arnhem een hogere prijs toegekend dan servies A, 33 versus 23 dollar. We weten waarom dit zo is. Verzamelingen (waaronder serviezen) worden vertegenwoordigd door normen en prototypen. U merkt direct dat de gemiddelde waarde van de delen van servies A lager is dan die van servies B, omdat niemand wil betalen voor kapotte delen. Als er naar het gemiddelde wordt gekeken, is het niet verrassend dat servies B hoger wordt gewaardeerd. Hsee noemde dit patroon minder is méér. Door zestien delen weg te halen uit servies A (waarvan zeven intacte delen) neemt de flexplek huren eindhoven waarde toe! Hsee’s ontdekking werd gestaafd door de experimentele econoom John List, in een echte markt voor honkbalplaatjes. Hij veilde pakjes van tien waardevolle plaatjes en identieke pakjes waaraan hij drie plaatjes van lage waarde had toegevoegd. Net zoals in het serviezenexperiment werden de grotere pakjes in een vergelijkingsevaluatie hoger gewaardeerd, maar lager in een enkele evaluatie. In een economische context is dit een verontrustende uitkomst: de flexplek huren den haag economische waarde van een servies of pakje honkbalplaatjes is een somachtige variabele. Een item met positieve waarde toevoegen aan de verzameling kan de waarde alleen maar verhogen.

Het concept van affectheuristiek

Zoals eerder vermeld ontwikkelde Slovic het concept van affectheuristiek, gebaseerd op de aanname dat mensen oordelen vellen en beslissingen nemen door naar hun emoties te luisteren: vind ik dit prettig, vind ik dit vervelend, hoe sterk voel ik mij hierbij betrokken? In alle facetten van het leven flexplek huren amsterdam vormen mensen meningen en maken ze keuzen die een directe weerslag zijn van hun emoties en hun neiging om bepaalde dingen op te zoeken
13. Beschikbaarheid, emotie en risico I 4 7
of juist te vermijden. De affectheuristiek is een voorbeeld van substitutie, waarbij het antwoord op een gemakkelijke vraag (Wat is mijn gevoel hierbij?) als antwoord op een veel lastigere vraag (Wat denk ik flexplek huren arnhem hiervan?) dient. Slovic en zijn collega’s koppelden hun inzichten aan het werk van de neurowetenschapper Antonio Damasio, die het idee had dat onze emotionele oordelen en de bijbehorende lichamelijke reacties en neigingen een centrale rol in het besluitvormingsproces spelen. Damasio merkte dat mensen die vóór het nemen van een beslissing niet de bijpassende emoties vertonen, door hersenbeschadiging of iets anders, ook minder goed in staat zijn goede beslissingen te nemen.1 Het onvermogen om geleid te worden door een ‘gezonde angst’ voor mogelijk slechte consequenties is een flexplek huren eindhoven serieus gebrek. Met een enquête over verschillende technologieën toonde Slovics team de werking van de affectheuristiek op indringende wijze aan. De enquête handelde over voedselconservering, autotechniek, chemische processen en het fluorideren van water. Aan de deelnemers werd gevraagd om zowel de voordelen als de gevaren van deze technologieën te noemen. 2 Het team noteerde een onwaarschijnlijk hoge negatieve correlatie tussen de twee inschattingen: de voordelen en risico’s die aan de technologieën werden toegeschreven. Als mensen een gunstig beeld van een technologie hadden, meenden ze dat de technologie veel voordelen bood en weinig risico’s kende; had de technologie een negatief imago, dan dacht men uitsluitend aan de nadelen en werden er geen voordelen genoemd. Omdat de technologieën netjes van goed naar slecht waren gerangschikt, hoefde men geen pijnlijke compromissen te sluiten. De negatieve correlatie werd zelfs nog hoger toen de respondenten onder tijdsdruk flexplek huren den haag werden gezet. Opvallend was dat leden van de British Toxicology Society vergelijkbare antwoorden gaven: zij zagen weinig voordeel in stoffen en technologieën die riskant werden geacht en vice versa.3 Een consistent affect is een kernelement van wat ik associatieve samenhang heb genoemd.

Een bepaalde onzekerheidsmarge

Pak een vel papier en teken (zonder liniaal) een verticale lijn van 7,5 cm, onderaan beginnend. Pak nu een ander vel papier, begin bovenaan en teken een lijn naar beneden tot 7,5 cm van de onderzijde. Vergelijk beide lijnen. De kans is groot dat uw eerste lijn korter is dan de tweede. De flexplek huren amsterdam reden is dat u niet zeker weet hoe een lijn van 7,5 cm eruitziet; er is een bepaalde onzekerheidsmarge. U stopt in het onderste gedeelte van deze onzekerheidsmarge wanneer u aan de onderzijde begint en in het bovenste gedeelte wanneer u aan de bovenzijde begint. Robyn LeBoeuf en Shafir
hebben verschillende gevallen van dit mechanisme in het dagelijkse leven beschreven. Onvoldoende aanpassing flexplek huren arnhem verklaart waarom u te hard blijft rijden wanneer u de snelweg verlaat – vooral als u tijdens het rijden met iemand anders in gesprek bent. Onvoldoende aanpassing is ook een bron van spanning tussen kinderen die van luide muziek houden en hun ouders. LeBoeuf en Shafir meenden dat een ‘welwillend kind dat luide muziek zachter zet naar aanleiding van een verzoek van pappa en mamma om het volume tot “normaal” niveau terug te dringen een hoog referentieniveau onvoldoende aanpast, en vervolgens gefrustreerd raakt doordat zijn welwillendheid niet op waarde wordt geschat.’1 De autobestuurder en de puber maken beiden een neerwaartse aanpassing, maar flexplek huren eindhoven de aanpassing is in beide gevallen onvoldoende. Neem nu de volgende vragen:
In welk jaar werd George Washington president? Wat is het kookpunt van water op de top van Mount Everest?
Het eerste wat gebeurt als u over deze vragen nadenkt, is dat u een referentieniveau vormt. U weet dat dit referentieniveau onjuist is én u kent de richting waarin u uw inschatting moet aanpassen om dichter in de buurt te komen van het juiste antwoord. U weet dat George Washington na 1776 president werd en u weet ook dat het kookpunt van water op de top van Mount Everest lager is dan roo 0C. U past uw inschatting in de juiste richting aan door argumenten flexplek huren den haag te vinden om van het referentieniveau af te wijken. Net zoals bij de getekende lijnen zult u waarschijnlijk stoppen wanneer u niet zeker meer weet of u door moet gaan – net na het beginnen van de onzekerheidsmarge.

Het mentale hagelschot

Het mentale hagelschot vergemakkelijkt het vinden van snelle antwoorden op lastige vragen zonder het luie Systeem 2 overmatig te belasten. De vragen in de rechterkolom komen snel in onze gedachten op en zijn snel beantwoord. Onze gedachten over dolfijnen en witteboordencriminelen, onze flexplek huren amsterdam huidige stemming of onze indruk van het politieke talent van de verkiezingskandidate zijn snel oproepbaar. De heuristische vragen vormen een pasklaar antwoord op de lastigere doelvragen. Toch ontbreekt er nog iets aan dit verhaal: de antwoorden moeten aan de oorspronkelijke vraag worden aangepast. Uw gevoelens over stervende dolfijnen moeten in geld worden uitgedrukt. Een ander vermogen van Systeem r, afstemming van intensiteit, kan worden ingezet om dat probleem op te lossen. U weet nog dat zowel gevoelens als geld een intensiteitsschaal hebben. Ik kan meer flexplek huren arnhem of minder betrokken zijn bij dolfijnen en er is een bepaald bedrag dat bij die mate van betrokkenheid past. Ook bij de overige vragen is een dergelijke afstemming mogelijk. Zo kan het politieke talent van een kandidaat variëren van uitermate zwak tot zeer indrukwekkend en kan de schaal van politiek succes lopen van ‘Ze zal in de voorverkiezingen worden verslagen’ tot ‘Op een dag is ze president van de Verenigde Staten.’ De automatische processen van het mentale hagelschot en afstemming van intensiteit leiden vaak tot een of meer antwoorden op eenvoudige vragen die naar de flexplek huren eindhoven doelvraag kunnen worden doorgetrokken. Soms vindt substitutie plaats en wordt een heuristisch antwoord door Systeem 2 goedgekeurd. Uiteraard kan Systeem 2 het intuïtieve antwoord ook verwerpen of aanpassen door andere informatie te gebruiken. Het luie Systeem 2 volgt echter vaak het pad van de minste weerstand en keurt heuristische antwoorden goed zonder al te veel na te denken over hun relevantie. U staat niet met de mond vol tanden, u hoeft zich niet echt in te spannen en wellicht hebt u niet eens door dat u de doelvraag niet echt hebt beantwoord. Misschien flexplek huren den haag beseft u zelfs niet dat de doelvraag lastig was, aangezien er zo snel een antwoord in uw gedachten opkwam.

Het resultaat

U kunt het resultaat waarschijnlijk al raden: Alan werd gunstiger beoordeeld dan Ben. De eerste karaktereigenschappen in de lijst veranderden de betekenis van de later genoemde eigenschappen. De koppigheid van een intelligent iemand wordt gerechtvaardigd en kan zelfs respect ontlokken, terwijl flexplek huren amsterdam intelligentie in een jaloers en koppig iemand die persoon gevaarlijker maakt. Het halo-effect is ook een voorbeeld van onderdrukte dubbelzinnigheid. Net zoals het woord ‘bank’ is ‘koppig’ dubbelzinnig, te interpreteren op een manier die bij de context past. Dit onderzoeksonderwerp kent talloze variaties. De deelnemers aan één onderzoek zagen eerst drie adjectieven die betrekking hadden op Alan; vervolgens kregen ze drie andere adjectieven onder ogen, die voor een andere persoon zouden gelden. Toen ze zich een beeld van de twee
personen hadden flexplek huren arnhem gevormd, moesten ze aangeven of het mogelijk was dat alle zes de adjectieven voor een en dezelfde persoon konden gelden.3 De meeste respondenten vonden dit onmogelijk! De volgorde waarin we iemands persoonseigenschappen ervaren, is vaak willekeurig. Toch is deze volgorde belangrijk, aangezien het haloeffect de eerste indruk zwaarder laat meewegen, soms tot het punt waarop alle overige informatie niet langer relevant lijkt. In het begin van mijn carrière gebruikte ik een conventionele methode om cijfers uit te delen. Ik pakte het examen van een student en nam de vragen van die student achtereenvolgens door, waarbij ik elk van een cijfer voorzag. Uiteindelijk merkte ik dat de cijfers in elke map ongeveer gelijk waren. Ik begon te vermoeden dat ik geplaagd werd door het halo-effect: het eerste cijfer dat ik uitdeelde, had een flexplek huren eindhoven onevenredig grote invloed op de overige cijfers voor die student. Het mechanisme was eenvoudig: als ik het eerste examen een hoog cijfer had gegeven, gaf ik de student het voordeel van de twijfel als ik later een vage of dubbelzinnige formulering tegenkwam. Dit leek redelijk – een student die goed scoorde op de eerste vraag, zou bij de tweede zeker geen domme fouten maken! Maar ik besefte dat mijn werkwijze problematisch was: als het examen uit twee vraagstukken bestond, waarvan er één goed en één slecht werd beantwoord, zou ik op verschillende cijfers uitkomen, afhankelijk van of ik begonnen was met het goede of het slechte antwoord. Ik had de studenten verteld dat flexplek huren den haag beide vragen even zwaar meetelden, maar dat was dus niet zo: het eerste had veel meer invloed op het eindcijfer dan het tweede. Dit kon zo niet langer!

Twee systemen

Andere studenten lazen dezelfde aforismen, maar dan de niet-rijmende versies:
Gedeelde smart maakt vrienden. Lang zagen kan zelfs de dikste boom niet hebben. Biecht je zondes op, dan voel je je snel beter.
De rijmende aforismen flexplek huren amsterdam werden eerder als waarheid ervaren dan de nietrijmende aforismen. 8 Tot slot, als u een bron noemt, kies dan een bron met een gemakkelijk uit te spreken naam. Deelnemers aan een experiment werd gevraagd om de prognoses voor fictieve Turkse bedrijven te beoordelen op basis van de rapporten van twee consultancybureaus.9 Een van deze bureaus had een gemakkelijk uit te spreken naam (Artan), het andere een lastige naam (Taahhut). De rapporten waren niet overal eenduidig. De beste strategie voor de deelnemers was om in die gevallen een middenweg te kiezen, maar dat is niet wat ze deden: ze hechtten meer geloof aan het rapport van Artan dan aan het flexplek huren arnhem rapport van Taahhut. Onthoud dat Systeem 2 lui
is en mentale inspanning vermijdt. Als ze de kans krijgen, zullen de ontvangers van uw boodschap elke mogelijke mentale inspanning vermijden, waaronder bronnen met lastig uit te spreken namen. Dit zijn allemaal goede adviezen, maar we moeten niet te ver gaan. Kwalitatief goed papier, heldere kleuren en eenvoudige taal zullen weinig uitmaken als de boodschap zelf overduidelijk onzin is of in tegenspraak lijkt met algemeen geaccepteerde waarheden. De psychologen die deze experimenten uitvoeren, denken niet dat mensen dom zijn of eenvoudig voor de gek kunnen worden gehouden. Waar psychologen wel van overtuigd zijn, is dat u en ik hoofdzakelijk geleid worden door de indrukken van Systeem r – en vaak weten we niet wat de bron van deze indrukken precies is. Hoe weet u dat een bepaalde uitspraak flexplek huren eindhoven waar is? Als de boodschap logisch klinkt of past bij andere overtuigingen of voorkeuren, of afkomstig is van een betrouwbare bron, zult u cognitief gemak ervaren. Het probleem is dat dit cognitieve gemak ook andere oorzaken kan hebben, waaronder de kwaliteit van het lettertype of een aantrekkelijk ritme in de tekst. In dergelijke gevallen is de bron van het cognitieve gemak onduidelijk. Dit is de boodschap van figuur 5: een gevoel van cognitief gemak of cognitieve spanning kan meerdere oorzaken hebben en het is lastig om een en ander uit elkaar te houden. Lastig, maar niet onmogelijk; mensen flexplek huren den haag kunnen bepaalde oppervlakkige oorzaken van de illusie van waarheid negeren, mits ze hiertoe actief worden aangezet. Maar vaak zal het luie Systeem 2 de suggesties van Systeem r klakkeloos overnemen.

Cognitieve controle en intelligentie

Onderzoekers van de University of Oregon keken naar het verband tussen cognitieve controle en intelligentie. Ze deden dit op verschillende manieren, onder andere door te proberen de intelligentie te verhogen door het doseren van aandacht. In sessies van veertig minuten moesten kinderen in de leeftijd van vier tot zes jaar diverse computerspelletjes spelen, flexplek huren amsterdam specifiek gericht op aandacht en controle. In een van de spelletjes gebruikten de kinderen een joystick om een kat over een grasveld met modderplassen te leiden. Het gras werd steeds kleiner en de modderplassen groter, zodat ze steeds preciezer te werk moesten gaan. De onderzoekers ontdekten dat het trainen van aandacht niet alleen flexplek huren arnhem de coördinerende processen verbeterde, ook de prestaties bij niet-verbale intelligentietests werden beter en deze verbetering werd enkele maanden vastgehouden.16 Uit
ander onderzoek (van dezelfde onderzoekers) bleek dat bij het doseren van aandacht specifieke genen een rol spelen, maar dat ook opvoeding belangrijk is. Verder bleek er een verband te bestaan tussen het vermogen van kinderen om aandacht te doseren en hun vermogen om hun emoties te beheersen. Shane Frederick stelde de Cognitive Reflection Test op, bestaande uit drie raadsels: het knuppel-balraadsel en twee andere raadsels die een intuïtief maar incorrect antwoord ontlokken. (Deze raadsels zijn in hoofdstuk 5 beschreven.) Hij onderzocht de kenmerken van studenten die zeer laag scoorden op deze test. Het Systeem 2 van deze studenten bleek een zwakke leidinggevende functie te hebben – men ging direct af op de flexplek huren eindhoven eerste ingeving en bleek niet bereid om de juistheid van deze ingeving verder te onderzoeken. Mensen die kritiekloos afgaan op hun eerste ingeving, zullen ook eerder andere suggesties van Systeem r accepteren. Ze zijn impulsief, ongeduldig en gericht op directe bevrediging. Zo gaf 63 procent van de intuïtief ingestelde studenten aan liever deze maand 3400 dollar te ontvangen dan 3800 dollar de volgende maand. Slechts 37 procent van de respondenten die alle drie de raadsels correct beantwoordden, gaf de voorkeur aan de directe, lagere beloning. Toen men vroeg naar de bezorgkosten die ze bereid waren te betalen voor een besteld boek, bleken degenen die laag scoorden op de Cognitive Relfection Test, bereid twee keer zoveel te betalen dan degenen die hoge scores haalden. Het onderzoek van Frederick impliceert dat de flexplek huren den haag hoofdpersonages van ons verhaal verschillende persoonlijkheden hebben. Systeem r is impulsief en intuïtief; Systeem 2 is in staat tot beredenering, is voorzichtig, maar ook lui, in eik geval bij sommige mensen. Bij mensen zien we vergelijkbare verschillen: sommige mensen lijken op hun Systeem 2, andere op hun Systeem r.

Mentale inspanning

Mentale inspanning1 Als u uw eigen Systeem 2 in actie wilt zien, doe dan de volgende oefening. Deze oefening zal binnen vijf seconden al uw cognitieve vermogens activeren. Kies allereerst meerdere getallen bestaande uit vier cijfers en schrijf elk getal op een kaartje. Leg boven op de stapel een leeg kaartje. De oefening heet Plus-r en gaat als volgt:
Sla met uw hand een flexplek huren amsterdam strak ritme (of beter nog, gebruik een metronoom, ingesteld op één tik per seconde). Leg het lege kaartje opzij en lees de cijfers op het eerste kaartje hardop. Wacht twee tellen en noem een getal waarin elk cijfer van het getal op het kaartje met 1 is verhoogd. Als het getal op het kaartje dus 5294 is, noemt u 6305. Het ritme houden is belangrijk.
Slechts weinigen kunnen in deze oefening langere getallenreeksen dan vier aan, maar als u een echte uitdaging wilt, probeer flexplek huren arnhem dan eens Plus-3. Als u wilt weten wat u lichaam precies doet terwijl u uw hersenen pijnigt, leg dan twee stevige stapels boeken op tafel. Positioneer een videocamera op de ene stapel en leg uw kin op de andere. Begin op te nemen en kijk in de lens terwijl u de oefening Plus-r of Plus-3 doet. Aan de hand
40 Deel 1 – Twee systemen
van de grootte van uw pupillen kunt u nu zien hoe intensief u bezig bent geweest. Ik leerde deze oefening al vroeg in mijn carrière kennen. Jaren geleden werkte ik enige tijd aan de University of Michigan, in een lab waarin onderzoek naar hypnose werd verricht. Zoekend naar een geschikt onderzoeksonderwerp vond ik een artikel in Scientific American waarin de psycholoog Eckhardt Hess flexplek huren eindhoven de pupil als ‘spiegel van de ziel’ beschreef. 2 Recentelijk las ik het artikel opnieuw, en wederom werd mijn interesse geprikkeld. Hess vertelt dat zijn vrouw merkte dat zijn pupillen groter werden wanneer hij fraaie natuurfoto’s bekeek. Het artikel wordt afgesloten met twee foto’s van dezelfde, aantrekkelijke vrouw, die er op de ene foto om een of andere reden aantrekkelijker uitziet dan op de andere. Er is maar één verschil: de pupillen zijn in de ‘aantrekkelijke’ foto groter dan in de andere. Hess schrijft flexplek huren den haag verder over belladonna, een pupilverwijdend stofje dat als cosmeticamiddeltje wordt gebruikt, en over winkelende mensen op de markt die een zonnebril dragen om hun belangstelling voor de aangeboden producten te verbergen.